علي اكبر محمودي دشتي
32
ادلهء اثبات دعوى ( فارسي )
فاقد ارزش واعتبار باشد قسمت أعظم اين علوم بايد از مجموعه علوم وفرهنگ بشر حذف شود . چرا كه مثلا " علم تاريخ " كه علم به حوادث گذشته وتجزيه وتحليل آن وفهم عوامل مؤثر در آن است اكثرا بر پايه منقولات است ومنقولات هم اگر مفيد علم باشند تنها در حد علم عادى واطمينان فايده خواهند داشت . همچنين " علم تفسير " كه علم به ظهورات قرآن كريم است وظهور ألفاظ هم براي انسان علم يقيني نمىآورد بلكه نهايتا مىتواند اطمينان بخش باشد . ونيز " علم فقه " با استثناى ضروريات آن كه به طور قطع ويقين ثابت است بقيه احكام آن تنها در حد اطمينان ثابت است . وهمين طور " علم أصول " كه عبارت است از علم به قواعد خاصي كه مجتهد در مقام استنباط احكام به طور مستقيم از آن استفاده مىكند ، حجيت أكثر قواعد آن تنها در حد علم عادى معلوم مىشود . در " علوم تجربى " نيز بنابر تحصيل اطمينان است . دانشمند وقتي در موردى پس از تجربه ها وبررسيهاى مكرر نظريه اى را به دست مىآورد حد أقل در آغاز كار تنها به آن نظريه اطمينان خواهد داشت ونه قطع منطقي . پس با توجه به شمول وگسترش عمل به علم عادى در جامعه بشرى ، مىتوان بديهي بودن حجيت واعتبار اطمينان را پذيرفت . لذا محقق نراقى در كتاب " عوائد " چنين مىگويد : " إعلم أن العلم الذي هو الحجة في الشرعيات من غير احتياج إلى دليل وبرهان هو العلم العادي " ( 1 ) . يعنى : " علمي كه در مسائل شرعي حجت ومعتبر است وحجيت واعتبار آن
--> ( 1 ) عوائد الأيام : 153 .